گزارش تخصصی مربوط به درس علوم
فهرست
چکیده:. 2
مقدمه. 3
انجام آزمايش و ياددهي در يادگيري علوم تجربي. 4
چالش هاي پيش رو در انجام فعاليت هاي آزمايشگاهي. 5
اهداف آزمایشگاه در مدارس. 5
شیوههای پرورش خلاقیت از طریق آزمایشگاه. 6
پيشنهادها. 9
ضرورت و اهميت موضوع. 9
اهداف تحقيق. 10
«بررسي كاربرد دماسنج در پيشرفت تحصيلي دانش آموزان». 11
نتیجه گیری:. 12
راه کارها و پیشنهادات. 12
منابع:. 13
چکیده:
هر چند در انجام آزمايش و آموزش اثر بخش علوم تجربي در مدارس،مشكلات و موانع متعددي وجود دارند؛اما بايد توجه كرد كه در چند دهة اخير،هيچيك از موضوع هاي درسي در سطح جهان،به اندازة علوم تجربي دچار تغيير و تحول نشده است.گر چه محتواي درس علوم تجربي،خود به خود به دليل پيشرفت فزاينده ي علم و دانش بشري روز به روز جديدتر مي شود.ولي اين تغيير تنها از جنبه محتواي آموزشي علوم را در بر نمي گيرد.اين نكته مورد قبول است كه دانش آموزان در آينده در شرايط متفاوت باش رايط كنوني زندگي خواهند كرد.و با مسائل كاملاً جديدي رو به رو خواهند شد.بسياري از مسائلي كه در آينده با آنها مواجه خواهند شد.هم اكنون يا اصلاً وجود ندارند و يا آن قدر به نظر ما مهم نمي آيند كه قابل طرح در برنامه درسي باشند
بنابراين تغيير رويكردهاي آموزشي،نوآوري در روشهاي تدرسي و ارائه ي محتوا با روش هاي اثر بخش،از حياتي ترين برنامه هاي توسعه و پيشرفت علوم تجربي در هر جامعه اي محسوب مي شود .
مقدمه:
خلاقیت و نوآوری محرک اصلی توسعه برای هر جامعه است. خلاقیت و نوآوری نقطه عطف اختراعات، اکتشافات و نمودی ارزشمند از تفکر و ذهن خلاق بشر میباشد. آزمایشگاه مدارس به عنوان واحد عملیاتی نظام آموزشی، با پرورش تفکر خلاق، تربیت افرادی کاوشگر، آفریننده، نوآور و مولد، نقش مهمی در شکوفایی خلاقیت دانش آموزان دارد. آزمایشگاه مدرسه، با اعضای علمی مجرب، متعهد و تجهیزات مناسب، بهترین محیط برای پرورش خلاقیت شاگردان است. در چنین مکانی قدرت اندیشه و مهارت ذهنی بچهها تقویت میشود و میتوانند برای دست یافتن به راه حلهای مناسب و واقع بینانه به خلق ایدههای نو بپردازند. با بهره گیری از یک آزمایشگاه خوب امکان تدریس عملی برای هر درس فراهم میگردد و دانش آموزان میتوانند نوآوریهای خود را در مدرسه و جامعه نشان دهند.
انجام آزمايش و ياددهي در يادگيري علوم تجربي
انجام آزمايش به مجموعه اي از اعمال و فعاليتها گفته مي شود كه به منظور شناخت پديده ها براي سنجش فرضيه ها انجام مي گيرد و موجبات دست ورزي و كسب مهارت و تجربه را فراهم مي سازد.در انجام آزمايش ممكن است از ابزار و وسايل خاصي استفاده شود.بيشتر فعاليتهاي مربوط به انجام آزمايش در محيط ويژه اي بنام آزمايشگاه صورت مي گيرند.آزمايشگاه مي تواند از اتاقي مجهز به ابزار،وسايل و مواد آموزشي گوناگون تا مكاني مربوط به زندگي روزمره متغير باشد.پس هر جايي را كه امكان پژوهش علمي(ساده و پيچيده)وجود داشته باشد.مي توان آزمايشگاه تلقي كرد.فعاليتهاي آزمايشگاهي براي رسيدن به هدف هاي گوناگوني انجام مي شوند و بستگي به دوره هاي تحصيلي و نيز آموزشي يا پژوهشي بودن آنها دارند.منظور اساسي از اين فعاليتها،آشنا ساختن دانش آموزان يا ماهيت روش پژوهش علمي،از قبيل مشاهده،جمع آوري و سازماندهي اطلاعات و نتيجه گيري منطقي از آنهاست.فعاليتهاي آزمايشگاهي همواره نقشي كانوني و برجسته در برنامة درسي آموزش علوم تجربي داشته اند و دبيران علوم بر اين باور بوده اند كه از درگير كردن دانش آموزان با فعاليتهاي آزمايشگاهي بهره هاي فراوان مي توان گرفت.انجام آزمايش در علوم تجربي،نقش مؤثري در يادگيري عميق و پايدار دانش آموز دارد و اين امر نه تنها سبب ايجاد انگيزه در دانش آموزان مي شود،بلكه آنها را با مراحل اكتشاف علم و روش علمي آشنا مي كند تا مطالب را از نو كشف و تجربه كنند.
چالش هاي پيش رو در انجام فعاليت هاي آزمايشگاهي
بيشتر معلمان به اهميت استفاده از فعاليت هاي آزمايشگاهي در آموزش اثر بخش دروس علوم تجربي واقف هستند اما در بيشتر مواقع ،اين امر محقق نمي شود.موانع متعددي وجود دارند كه سبب مي شوند معلمان نتوانند به راحتي از فعاليتهاي آزمايشگاهي در آموزش علوم استفاده كنند.به استناد پژوهش انجام گرفته،مشخص شده است كه عوامل گوناگوني سبب كم توجهي به آزمايشگاه و انجام فعاليتهاي عملي در مدارس شده اند.
سه مورد از مهمترين اين مراحل عبارتند از:
1) كمبود امكانات،ابزار و وسايل آزمايشگاهي
2) بي توجهي معلمان،مديران و مسئولان نسبت به انجام آزمايش
اهداف آزمایشگاه در مدارس
- محتوی بخشیدن به متن دروس.
- درک نکات درسی، توضیح عملی و تفهیم به دانش آموزان.
- آزمایشگاه نقش کمک درسی و تقویتی را ایفا میکند و این فرصت را به بچهها میدهد تا ماهیت علم را فراگیرند.
- پیشرفت و پیشبرد مهارتهای علمی و عملی در انجام دادن آزمایش است.
آری، امروزه ثابت شده برخلاف باور عموم که خلاقیت خصوصیت ذاتی بعضی افراد خاص است؛ چنین استعدادی در بشر به اندازه حافظه عمومیت دارد. بنابراین میتوان خلاقیت را با کاربرد اصول و فنون معین ایجاد و طرز تفکرهای جدیدی را به وجود آورد. آزمایشگاههای مدارس به عنوان فضای عملی دروس، در تحقق و شکوفایی خلاقیت نقش بسزایی دارند.
شیوههای پرورش خلاقیت از طریق آزمایشگاه
- برقراری ارتباط دوستانه معلم با دانش آموزان
گرچه معلم تا حد زیادی میتواند ذهن شاگردان را تحریک کند، اما این امر کافی نیست. چگونگی ارتباط با دانش آموزان، گفتار و کردار مربی از مهمترین عوامل موثر در تحریک انرژی خلاق در بچهها میباشد. معلم میتواند به دانش آموزان انگیزه دهد و به آنان بگوید: «انسانهای بزرگ از اول خلاق نبودند، بلکه با تلاش، پشتکار و پرورش ذهن توانستند ابتکارات، نوآوریها و آفرینندگی را در وجود خود شکوفا سازند.
- عاطفی کردن محیط
جو عاطفی باعث میشود دانش آموزان احساس امنیت کنند و قادر باشند نسبت به محرکهای فیزیکی و عقلانی ارائه شده از طرف معلم و همسالان واکنشی مطلوب نشان دهند. شاگردان باید بتوانند به مشاهده، آزمایش و جست و جوی محیط و اشیای اطراف خود بپردازند. در چنین فضای دوستانهای، بچههای کنجکاو با ذهنی آزاد در آزمایشهای دروس مشارکت میکنند.
- اداره آزمایشگاه به صورت دانش آموز محوری
اداره کردن آزمایشگاه توسط معلم تا حدودی علاقه شاگردان را سلب خواهد کرد. مشارکت دادن دانش آموزان در طراحی آزمایشگاه، چیدمان وسایل و تجهیزات، شیوه حفاظت و نگهداری، موجبات دلبستگی به محیط را برای بچهها فراهم میسازد. معلم در این شیوه راهنماست و نقش یاری دهنده و هدایتگر را دارد.
- برانگیختن انگیزه علمی شاگردان
جو عقلایی مطلوب آنست که دانش آموزان را برانگیزد. انگیزههایی که به بچهها داده میشود در آغاز حتماً نباید به موفقیت بینجامد. آنها باید به کوششهای خود ادامه دهند، تجربه کنند و در رویارویی با مسائل پیچیده شور و اشتیاق بیشتری به خرج دهند. باید بدانید که بدون درگیری، غرق شدن در کار، مواجهه با ابهامات و اشکالات دلیلی برای به وجود آمدن افکار خلاق وجود ندارد. معلم باید با طرح مسائل و مفاهیمی که به تدریج مشکل میشوند زمینه درگیری فکری شاگردان را فراهم سازد و آنها را به تلاش برای حل مسائل تشویق کند.
- تشویق دانش آموز به طرح ایدههای نو
باید علایق و زمینههای خلاقیت هر دانش آموز را شناسایی کرد و بستر رشد را فراهم ساخت. ایدههای جدید، زمینه تبادلات علمی و رشد خلاقیت افراد را آماده میکند. میتوان با انجام یک آزمایش ساده از بچهها خواست تا هر فکری (نقد و بررسی) که به ذهنشان میرسد را بیان کنند. باید به آنها اجازه داد تا مسائل، دیدگاهها و ایدههای خود را درباره چگونگی انجام آزمایش مطرح نمایند.
- طرح مباحث به صورت معما
حفظ کردن مطالب درسی تأثیری در رشد قوه ابتکار دانش آموزان ندارد؛ در نتیجه مطالب درسی را باید به صورت معما گونه برای آنان مطرح ساخت. معلم باید به جای بیان مطالب درسی یا ذکر حقایق علمی، شاگردان را به طرح مسائل ترغیب کند.
- ایجاد زمینه تفکر در انجام آزمایش
معلم باید زمینه تفکر بچهها را در هنگام آزمایش فراهم سازد؛ به گونهای که هر کسی بدون نگرانی تفکرات خویش را اظهار کند. هر چند شاگردان در فرایند تفکر ممکن است اشتباهاتی داشته باشند؛ اما مهم تفکر و پرورش فکر است. گاهی وقتها، اشتباهات به بینشهای مثمر ثمری منتهی شوند. مربی هیچ گاه نباید اندیشه دانش آموزان را طرد کند، چون در این صورت آنها به تفکر نخواهند پرداخت.
نهایتاً، آزمایشگاههای مدارس همچون بازوانی توانمند با مهار مشکلات و موانع رشد خلاقیت در بچهها، نظیر: عدم اعتماد به نفس، دلسرد شدن، وابستگی و جمود فکری، نبود تمرکز ذهنی، مقاوم نبودن، کمرویی، عدم دلبستگی به معلم و مدرسه، عدم پذیرش ایدههای جدید و... جهت تحقق و خلاقیت در بین دانش آموزان عمل خواهند کرد.
پيشنهادها
بر اساس نتايج حاصل از پژوهشهاي انجام يافته و با عنايت به نقش مؤثر و مثبت اجراي فعاليتهاي آزمايشگاهي و توأم ساختن درس هاي نظري و عملي در آموزش اثر بخش علوم تجربي،به ويژه دورة آموزش راهنمايي نظام آموزش و پرورش كشورمان و به منظور ايجاد تحول و بهبود در روند برنامه ريزي آموزشي،به مديران مدارس پيشنهاد مي شود.
ميزان استفاده از آزمايشگاه و انجام آزمايش را به نحو مؤثرتري در ارتقاي شغلي معلمان دخالت دهند.
ترتيبي اتخاذ كنند كه در ارزشيابي مستمر،فعاليتهاي آزمايشگاهي نيز منظور شود.
در انتخاب متصديان و كارشناسان آزمايشگاهها در دوره ي آموزش راهنمايي،شرايط و ضوابط مشخصي را در نظر بگيرند و از به كار گيري افراد فاقد مدرك تحصيلي مرتبط با كار آزمايشگاهي در پست متصدي آزمايشگاه خودداري كنند.
هر ساله براي معلمان و متصديان آزمايشگاه،دوره هاي كارآموزي و آموزش ضمن خدمت مناسب،برنامه ريزي و اجرا كنند تا توانايي فعاليت در آزمايشگاه در آنان افزايش يابد.
ضرورت و اهميت موضوع
موضوع نقش انجام آزمايشات در يادگيري علوم تجربي،از چند جنبه ضرورت دارد:
سبب واقعي تر جلوه كردن حقايق علمي مي شود.
به دروس علوم تجربي هيجان بيشتري مي بخشد و علاقه دانش آموزان را به اين دروس افزايش مي دهد.
مهارت هاي مورد نظر برنامه درسي را رشد مي دهد و دستيابي به اهداف آموزشي،نظير گسترش ارتباط هاي علمي ، رشد سواد علمي و توانايي استفاده از فناوري اطلاعات و ارتباطات را آسان مي كند.
از طرف ديگر بايد توجه داشت كه هيچ يك از موضوعهاي درسي در سطح جهان،به اندازة علوم تجربي دچار تغيير و تحول نشده است.
اهداف تحقيق
اهداف كلي
ايجاد يادگيري عميق و پايدار درس علوم تجربي در داشن آموزان
آشنا ساختن دانش آموزان با مراحل اكتشاف علم
آشنا ساختن دانش آموزان با روش علمي
اهداف ويژه
رشد مهارتهاي مورد نظر برنامه درسي
گسترش ارتباطات علمي
توانايي استفاده از فناوري اطلاعات و ارتباطات
دستيابي به اهداف آموزشي
رشد سواد علمي
متغيرها
«بررسي كاربرد دماسنج در پيشرفت تحصيلي دانش آموزان»
1- دماسنج:متغير مستقل
2- پيشرفت تحصيلي:متغير وابسته
3- هوش دانش آموزان:متغير مزاحم
«تأثير آزمايشات در يادگيري علوم تجربي در دانش آموزان»
1- آزمايشات:متغير مستقل
2- يادگيري علوم تجربي:متغير وابسته
3- علاقه نداشتن دانش آموزان:متغير مزاحم
«داشتن امكانات پيشرفته در آزمايشگاه در رشد سواد علمي دانش آموزان»
1- امكانات پيشرفته:متغير مستقل
نتیجه گیری:
بنابراین در آموزش و پرورش، علاوه بر تأمین و تجهیز آزمایشگاه، تربیت نیروهای کارآمد و متعهد، تشویق معلمان به آزمایش کردن و به کار بستن روشهای نو برای تحقق رشدخلاقیت در دانش آموزان، از اهمیت فراوانی برخوردار است.
راه کارها و پیشنهادات
بر اساس نتایج پژوهش پیشنهادات و راه کارهای زیر ارائه می گردد:
1.ایجاد بسترهای مورد نیاز شامل زيرساخت های ارتباطي، محتواي مناسب، آموزش معلمان، تغيير روشهاي آموزشي و فرهنگسازي والدين.
2. ایجاد و توسعه سختافزار، نرمافزار، ارتباطات و تجهيزات كمك آموزشي بر اساس نيازمنديها و احتياجات فرآيند ياددهي- يادگيري در مدارس.
3. آموزش معلمان برای آشنايي با منابع آموزشي و فناوريهاي روز و شيوههاي استفاده از آنها.
4. ایجاد روحيه تحقيق و پژوهش در دانش آموزان و ارزشگذاري به توليد دانش در نظام آموزشي.
5. آموزش استفاده از وسایل آموزش الکترونیکی به دانش آموزان و تسلط آنها به نرم افزارهای جدید.
6. کاهش تعداد دانشآموزان در کلاس و حجم کار معلمان در هفته.
7. افزایش اعتبارات و بودجه جهت مجهز کردن همه مدارس و کلاس ها به تابلوهای هوشمند.
منابع:
مرکز یادگیری سایت تبیان - تهیه: مریم عرفانیان
حبيبي، جعفر. (1392). پایگاه جامع اطلاع رسانی آموزش و پرورش. قابل دسترس در سایت:
- حیدری، فاطمه. (1390). مدارس هوشمند؛ از ورود رايانه تا دگرگوني بنيادين در نظام آموزشي کشور
- کریمی، بهرام علی. (1391). بررسی تاثیر استفاده از تابلوی هوشمند در یادگیری مشارکتی درس زبان سال دوم راهنمایی شهرستان اسدآباد. پایان نامه کارشناسی ارشد تکنولوژی آموزشی
نمونه متن توصیفی کارنامه شش پایه
نمونه گزارش کارورزی دانشگاه فرهنگیان
مدیر وب سایت :